Dzieci w gospodarstwach rolnych - zagrożenia i zasady bezpieczeństwa

Podczas prac w gospodarstwach rolnych zdarzają się wypadki z udziałem najmłodszych, dlatego warto znać zasady ograniczające ryzyko.

Okres wakacyjny sprzyja wzrostowi incydentów w rodzinnych gospodarstwach rolnych, a 48% takich gospodarstw ma dzieci do 14 roku życia w gronie członków.

Gospodarstwo rodzinne łączy przestrzeń mieszkalną z miejscem pracy, a prowadzenie domu i gospodarstwa najczęściej odbywa się przy współudziale całej rodziny.

Według badań Instytutu Medycyny Wsi podczas prac polowych dochodzi do wypadków, które mogą zakończyć się obrażeniami, a czasem utratą życia przez dzieci.

Najwięcej prac rolnych przypada na lato i jesień, a zimą ta aktywność bywa mniejsza; dla wielu dzieci prace w gospodarstwie stanowią stałe obowiązki.

Oprócz korzyści praca dzieci w gospodarstwie wiąże się również z negatywnymi skutkami. Wypadkowość wśród dzieci angażowanych do prac rolnych jest poważnym problemem.

Nadmierne zaangażowanie dzieci w prace narażające na czynniki szkodliwe, takie jak środki chemiczne, hałas, wibracje czy zapylenie, może prowadzić do zaburzeń rozwoju i schorzeń.

Pojawia się pytanie, czy rodzice mogą angażować dzieci do prac w rodzinnym gospodarstwie rolnym; ogólnie dopuszcza się pomoc dzieci, jeśli wykonywane czynności nie zagrażają ich zdrowiu i wszechstronnemu rozwojowi.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że dziecko pozostające na utrzymaniu rodziców i mieszkające z nimi ma obowiązek pomagać w wspólnym gospodarstwie, zgodnie z artykułem 90 § 2.

Jednak rodzice nie mogą zlecać dzieciom prac, które obciążają je nadmiernie lub stwarzają zagrożenie dla rozwoju, zdrowia lub życia dziecka. Zalecenie nr 190 Międzynarodowej Organizacji Pracy precyzuje prace zabronione dzieciom ze względu na zdrowie i bezpieczeństwo, w tym prace pod ziemią, na wysokościach, z niebezpiecznymi maszynami, w niezdrowym środowisku oraz prace nocne lub w ograniczających przestrzeniach.

Zabawa i prace porządkowe w obejściu mogą prowadzić do urazów takich jak upadki z drabiny, pogryzienia przez zwierzęta, skaleczenia, oparzenia, porażenia prądem czy zatrucia środkami ochrony roślin.

Dzieci nie powinny bawić się w roboczej części gospodarstwa, gdyż może to być dla nich niebezpieczne, a przebywanie w pomieszczeniach gospodarczych wiąże się z ryzykiem zakażeń chorobami odzwierzęcymi, infekcjami układu pokarmowego, chorobami skóry oraz chorobami układu oddechowego pochodzącymi z pyłu.

W obejściu warto wyodrębnić miejsce do zabaw dla dzieci, oddzielone wysoką siatką od strefy pracy zwierząt i maszyn.

Polskie gospodarstwa często prowadzą różnorodne formy produkcji i w związku z tym dzieci bywają zaangażowane w wiele zadań, najczęściej związanych z hodowlą zwierząt, przygotowywaniem pasz, przenoszeniem materiałów i utrzymaniem porządku wokół obejścia oraz wokół domu.

Dzieci mogą wykonywać proste zadania dostosowane do ich możliwości, takie jak utrzymanie porządku wokół domu, zadbanie o estetykę obejścia, sadzenie kwiatów, pielęgnacja ogródka oraz opieka nad drobnymi zwierzętami.

Należy unikać powierzania dzieciom sprzątania opakowań po środkach chemicznych, odchodów zwierzęcych, resztek po uboju oraz prac w pomieszczeniach z ostrymi narzędziami czy środkami żrącymi oraz nawozami i środkami ochrony roślin.

Dzieci nie powinny wykonywać prac porządkowych w miejscach wyposażonych w generatory prądu, piece centralnego ogrzewania, pilarki, siekarnie czy młocarnie oraz w pomieszczeniach przechowujących rozcieńczalniki, farby oraz inne substancje żrące.

Wiosną i jesienią powszechnym problemem jest wypalanie traw i ściernisk, które jest zabronione i karane prawnie. Mimo to niektórzy rolnicy uważają, że takie działanie użyźnia glebę. Niekontrolowane pożary mogą rozprzestrzenić się na pola, lasy, a nawet budynki mieszkalne i inwentarz, zwłaszcza gdy zadanie to powierza się dzieciom. Brak możliwości ucieczki z powodu ognia grozi poważnym urazem lub śmiercią.

Źródło: Wydział Prewencji KWP Bydgoszcz